" ต้าง" หรือ ต้างหลวง หรือ ต้างผา พบมากทางภาคเหนือ เป็นพืชป่าชอบขึ้นบริเวณหุบเขาชุ่มชื้น ถ้าปลูกที่บ้านควรปลูกใต้ต้นไม้ใหญ่ที่มีร่มเงา ต้นสูงประมาณ 3-4 เมตร ออกดอกเป็นช่อสีเหลืองอ่อน ช่อหนึ่งมีดอกรวมกันเป็นกระจุก กระจุกละ 30-50 ดอก ฤดูออกดอกคือช่วงปลายหน้าหนาวไปจนถึงหน้าร้อน หรือช่วงเวลานี้ คือปลายเดือนกุมภาพันธ์ถึงเดือนเมษายน

เมื่อก่อนต้นต้างหลวง เคยมีอยู่มาก แต่เดี๋ยวนี้หายาก ทำให้ดอกหายากไปด้วย แม้กระทั่งในตลาดก็ไม่ค่อยมีคนเก็บมาวางขาย ถ้ามีขายก็ราคาถึงกิโลกรัมละ 150 บาท

ชาวเหนือนำดอกต้างมาต้มกินกับนํ้าพริกหลากชนิด ใส่แกงแคร่วมกับผักอื่นๆ แกงร่วมกับหัวปลี รวมทั้งแกงกับปลาแห้งนี้ด้วย

นงลักษณ์ ตราตระกูล หรือเจ๊แวว อายุ 46 ปี เจ้าของสวนกุหลาบ ต.ป่าซาง อ.แม่จัน ที่สวมบทผู้ปรุงแกงดอกต้างปลาแห้ง ยืนยันว่าเป็นสูตรพื้นบ้านขนานแท้ สืบทอดมาจากญาติผู้ใหญ่

ได้ดอกต้างมาแล้ว ล้างน้ำให้สะอาดเตรียมเอาไว้ ส่วนปลาแห้ง ใช้ปลาช่อนแห้ง เนื้อมากกว่าแน่นกว่าปลาดุกแห้ง หั่นเป็นชิ้นพอดีคำ

ตำ พริกแห้ง เกลือ กระเทียม หอมแดง กะปิ เข้าด้วยกัน แล้วลงผัดน้ำมันในกระทะให้หอม เติมน้ำสุกลงไปต้มให้พอเดือด ใส่ปลาช่อนแห้งลงในน้ำเดือด ตามด้วยผักต่างๆ มีเห็ดฟาง ผักชีฝรั่ง ถั่วฝักยาว มะเขือเปราะ มะเขือพวง ใบชะพลู ชะอม ดอกแค ตำลึง ปิดท้ายด้วยดอกต้าง ปรุงรสด้วยน้ำปลา ทิ้งไว้สักครู่ ยกลงตักใส่ถ้วย รสชาติของแกงดอกต้างออกขมเล็กน้อย

ดอกต้างมีคุณค่าทางอาหาร มีเส้นใย เบต้าแคโรทีนและวิตามินซี น่าจะเหมาะสำหรับผู้ใหญ่มีอายุ และผู้รักสุขภาพทั้งหลาย

?