แนวคิดหลัก

(ซ้าย) พืชผักพื้นบ้านหลากหลายชนิด (บน) เครื่องปรุงตำเมียง (ล่าง) ข้าวผัดสามสีจาก จ.สุรินทร์

กิ่งกร นรินทรกุล ณ อยุธยา - กรรณิการ์ กิตติเวชกิจ

ที่ ยกตัวอย่างมานั้น คือความสัมพันธ์ระหว่างผู้ปลูกที่รู้จักผู้กิน และผู้กินรู้จักผู้ปลูก แต่ถ้าทั้งสองฝ่ายไม่รู้จักกันน่ากลัวว่าชีวิตหมูของชาวบ้านจะมีค่ามากกว่า ลูกค้าในตลาดเสียกระมัง

ดังนั้น เวลานี้เครือข่ายกินเปลี่ยนโลกจึงเร่งสร้างทำความเข้าใจกับคนเมืองในเรื่องของการกิน

อันดับ แรกคือ ทำกิจกรรมผ่านสื่อ กิจกรรมถัดมา เครือข่ายเปิดรับอาสาสมัครที่จะมาทำกิจกรรมต่างๆ ด้วย ซึ่งบทบาทของอาสาสมัคร คือการเปลี่ยนแปลงตัวเอง แล้วก็เปลี่ยนแปลงคนรอบๆ ตัว เช่น คนในครอบครัว เพื่อนที่ทำงาน และอาจจะมีการแอ๊คชั่นโดยตรง

กิ่ง กรบอกถึงกิจกรรมที่ต้องเร่งทำอันดับต่อไป คือจะมีการจัดมหกรรมใหญ่สองครั้ง-ครั้งแรกไปร่วมจัดกับ มหกรรมสมุนไพร ในช่วงต้นเดือนกันยายน 2552 ครั้งที่สองเป็น มหกรรมสโลว์ฟู้ดไทยแลนด์ จัดในเดือนกุมภาพันธ์ ปี 2553

คนที่อยากเปลี่ยนแปลงการกินของตนเอง สำหรับคนเมืองที่คุ้นชินอยู่กับกิจวัตรประจำวันเดิมๆ อาจยังนึกไม่ออกว่าควรจะเริ่มต้นเปลี่ยนแปลงจากจุดไหน

เรื่องนี้ กรรณิการ์ กิตติเวชกิจ คณะทำงานเอฟทีเอ ว็อทช์ และยังเป็นผู้เชี่ยวชาญด้านการกินอย่างละเมียด มีข้อแนะนำว่า

เริ่มต้นด้วยการเร่งรีบให้น้อยลง

เธอ ยกตัวอย่าง อาหารเช้า ซึ่งเป็นอาหารมื้อแรกของวันที่ใครหลายคนมองข้าม แนะนำว่าให้ลองตื่นเช้าเพื่อทำเองที่บ้าน จะช่วยแก้ปัญหาผงชูรส หรือหากทำไม่ได้ก็ลองหาร้านที่รู้จักเขาและเขารู้จักเรา เพื่อให้แน่ใจได้ว่าอาหารที่เขาทำเป็นอาหารที่ทำให้สุขภาพดีได้

ส่วน มื้อกลางวันนั้นจะเป็นไปได้หรือไม่ที่พนักงานบริษัทจะรวมตัวกันตั้งกลุ่ม ขึ้นมาต่อรองกับโรงอาหารให้ทำอาหารที่มีคุณภาพมากที่สุด อาจจะต่อรองด้วยการลดต้นทุนให้ร้านค้า โดยการไม่ต้องเสียค่าเช่า แต่ไปเพิ่มคุณภาพของอาหารแทน

"เราไม่ได้หวังให้คนกินแบบคนรวย กินแบบคุณหญิงคุณนาย..ไม่ใช่ เราขอให้คุณกินอย่างที่คนกินรู้จักคนปลูก กินอย่างที่เห็นความหลากหลายของมัน อย่างใบกะเพรามันมีใบเล็กใบใหญ่ หรือใบที่ข้างหลังสีม่วง ซึ่งจะหอมกว่าใบที่ข้างหลังสีขาว อะไรแบบนี้ นั่นจะทำให้คนปลูกมีแรงปลูกออกมา เมื่อก่อนคนต้องการแต่ใบใหญ่ๆ ใบเล็กๆ ขายไม่ได้ แต่ถ้าเรากินหลากหลายผู้ปลูกรายเล็กรายน้อยเขาก็จะเติบโต"

กรรณิการ์ กล่าวต่อว่า เคยสำรวจสูตรน้ำพริกใน 4 ภาคว่ามีมากขนาดไหน ซึ่งพบว่ามีเป็นหมื่นชนิดได้ และน้ำพริกเป็นสัญลักษณ์ในการใช้วัตถุดิบท้องถิ่น แล้วเวลากินต้องคู่กับผักพื้นบ้าน

"ฉะนั้น การที่น้ำพริกคงอยู่ ผักพื้นบ้านคงอยู่ มันคือความหลากหลายทางชีวภาพ ให้คนเห็นว่าไม่ได้มีแค่น้ำพริกกะปิกับน้ำพริกปลาทู แต่มันยังมีน้ำพริกอีกเต็มไปหมดที่เข้ากับชุมชนนั้น ซึ่งน้ำพริกเหล่านี้จะกินอร่อยมากเมื่อกินคู่กับผักท้องถิ่น แล้วโยงไปถึงคนปลูกผักท้องถิ่น ทำให้เขาสามารถดำรงอยู่ได้ และเกิดการไหลเวียนของเงินในชุมชน"

ทั้งหลายทั้งปวงเวลากินอาหาร เมื่อผู้ผลิตและผู้บริโภครู้จักกันแล้ว เวลากินผู้บริโภคก็จะนึกถึงความเป็นธรรมที่มีให้แก่ผู้ผลิต ไม่ใช่การไปกดดันคนปลูกว่าจะต้องปลูกผักให้ราคาถูกที่สุดเท่าที่จะปลูกได้ ให้สวยที่สุดเท่าที่จะสวยได้ ซึ่งหากความต้องการเป็นเช่นนั้น ในที่สุดคนปลูกจะไปจ้างแรงงานพม่า หรือไม่ให้ค่าจ้างแต่ให้ค่ากินอยู่แทน แล้วคนงานพม่าก็ฉีดสารเคมีสารพัดเพื่อให้ผักหรือพืชที่เรากินนั้นมีต้นใหญ่ ใบสวย

"คุณก็จะต้องได้กินอย่างนั้น เพราะคุณต้องการอย่างนั้น" กรรณิการ์กล่าวตบท้าย

เรื่องของการกินแบบช้าๆ ที่กล่าวมา ฟังดูแล้วอาจเป็นเรื่องความฝัน เพราะเงื่อนไขของเวลาและสภาวะเศรษฐกิจในยุคปัจจุบัน

แต่ ถ้าหากไม่มีการเริ่มต้น-ก็จะไม่มีการเปลี่ยนแปลง และเมื่อได้เริ่มต้นแล้วแม้การเปลี่ยนแปลงนั้นไม่ได้รวดเร็วฉับพลัน แต่เป็นไปแบบช้าๆ

เชื่อว่าผลที่ตามมานั้น นอกจากสภาพชีวิตการกินอยู่ที่ดีขึ้นแล้ว ย่อมต้องยั่งยืนและมั่นคงแน่นอน